Vrij met zonder geld - zeker van zorg?

 

Maandag 28 december 2015

'Frank, de laatste keer dat we elkaar zagen vertelde ik dat ik je misschien nog een vraag zou stellen voor mijn vertrek. Ik had geen idee wat die vraag zou worden, maar dit weekend kwam 'ie.

Vorige week heb ik me uitgeschreven bij de gemeente Soest, als emigrant. Ik ga me bij de gemeente Amsterdam registreren als "niet-ingezetene" met een correspondentieadres in Nederland. Van alle mogelijkheden zie ik in deze de makkelijkste, met de minste administratieve rompslomp.

Met mijn uitschrijving raak ik mijn zorgtoeslag kwijt. En de plicht om een zorgverzekering te hebben. Ik weet even niet zo goed wat ik daar mee wil doen. Zonder zorgverzekering door het leven gaan voelt wel spannend, maar ook wel erg spannend. Één optie is om 'em door te laten lopen en er op te vertrouwen dat ik op mijn weg wel mensen tegenkom voor wie ik iets kan doen en die mij aan een maandje of meer zorgverzekering kunnen helpen. Maar dat voelt heel raar.

Heb jij misschien een idee of een gedachte?'


'Jeetje, wat leuk dat ik mee mag denken met je vraag.

...

Er komen twee dingen bij me op. 

Toen ik van een reis terugkeerde in Nederland had ik geen geld. En dus ook geen geld voor een zorgverzekering. Ik heb toen een tijdje rondgelopen zonder. Toen ik met m'n busje door Spanje reisde had ik ook geen zorgverzekering. In het begin vond ik dat spannend, maar ik merkte ook dat ik bewuster en alerter werd. Alsof ik het leven meer kon ervaren. Zonder het sociale systeem had ik alleen nog maar vertrouwen als vangnet. Het vertrouwen dat als ik zou vallen, en misschien wel heel erg zou vallen, ik geholpen zou worden. Het vertrouwen in mijn medemens.

Ik geloof dat zekerheid fijn kan zijn. Maar deze ervaring hielp mij om zekerheid te vinden in onzekerheid.

Ik weet nog dat ik vlak voor mijn vertrek bij de tandarts was. "Frank, je hebt een behoorlijk gaatje in die kies. We kunnen die het beste trekken, dan weet je zeker dat je er straks geen last van gaat krijgen." 

Ik heb de kies laten zitten.

Vorig jaar was ik voor het eerst weer bij de tandarts, vijftien jaar na die laatste afspraak. Deze keer was het bericht dat ik een ontzettend sterk gebit heb. Terwijl ik eerder altijd iets had. Elk jaar moest er wel iets geboord of opgevuld worden. Dit zegt mij ook wel iets over de kracht van loslaten.'


'Frank, ik voel m'n borst opengaan en loop hier met een enorme glimlach rond. Je geeft woorden aan mijn gevoel. Wow. Dankjewel. Ik weet nu wat ik te doen heb.'


Een paar dagen eerder lees ik in Esther Jakobs' Handboek voor Wereldburgers:

There was a very cautious man,

Who never laughed or played.
He never risked, he never tried,
He never sang or prayed.
And when he one day passed away,
His insurance was denied,
For since he never really lived,
They claimed he never really died.
- Anoniem gedicht

Esther schrijft: "Weinig zaken in onze maatschappij zijn zo op angst gebaseerd als verzekeringen. De vele reclames maken je pijnlijk bewust van wat voor onheil je allemaal kan overkomen. (...) Probeer je een soort 'schijnzekerheid' te creëren door alles af te dekken? Zelfs de meest complete dekking betekent niet dat je nooit pech zult hebben, ziek zult worden of doorgaat Dat laatste is uiteindelijk de enige zekerheid die we hebben in het leven."

Ze biedt een gulden middenweg: 'bedenk wat het allerergste is wat je kan overkomen en wat het zou kosten om die situatie op te vangen.' Ze geeft een horror top vijf, waarvan nummer 5 mij het meeste bijblijft:

5) Terroristische aanslag Indonesië. Man, 33 jaar: medische evacuatie naar Singapore, omdat lokaal niet de gewenste hulp kon worden gegeven. Totale kosten, met name vanwege verblijf in Singapore, US$300.000. 

Zijn dekking voor spoedeisende hulp en evacuatie was maximaal $100.000. En hij werd deels uitgesloten in verband met terreur ("overmacht" zoals dat zo mooi heet in verzekeringsjargon).


Of wat ik nu ga doen slim is of niet: Franks en Esthers verhalen raken me. De huidige zorgkosten zeggen alles over het systeem waarbinnen we geholpen worden en weinig over de daadwerkelijke zorg die we krijgen. Een ziekenhuisbezoek kost ons minimaal een paar maandsalarissen; in het geval van de man, 33 jaar, meerdere jaarsalarissen.

Ik weet dat er plekken zijn waar mensen geen hulp krijgen als ze geen verzekeringspasje kunnen laten zien. Ik weet ook dat er plekken zijn waar iemand die stomdronken van z'n fiets lazert alles vergoed krijgt. Ik maakte het een paar jaar terug mee in het Vondelpark. Een ambulance met twee verplegers, een politiewagen met twee agenten en een tripje naar het ziekenhuis. Ik wil geen oordeel vellen over de man in kwestie want ik kan niet weten wat er vooraf ging aan zijn val. Ik weet alleen dat hij redelijk onaanspreekbaar was, naar alcohol rook en zijn pasje bij zich had.

Hij ontvangt met een uitgekleed basispakket geen rekening. Mensen die (alternatieve) preventieve zorg opzoeken en zo op hun eigen manier verantwoordelijkheid nemen voor hun gezondheid, moeten bijna alles zelf betalen.

En dan heb ik het nog niet over de toenemende druk op zorgverleners. Mensen die in dienst zijn en hun collega's wegbezuinigd zien vertrekken. ZZP'ers die dure opleidingen moeten volgen om cliënten te kunnen blijven zeggen dat de nota vergoed wordt...

Ik kan merken hoe boos ik net werd: m'n toetsenbord kreeg zware klappen... Ik schreef er eerder ook al over: Mag ik alsjeblieft zelf bepalen welke zorg ik krijg? 

En nu weer bij mezelf.

Ik kan mezelf verzekeren. Tegen een wereld die ons aanspreekt op onze vrijheid, verantwoordelijkheid en mensenliefde. Ik kan klagen. En ik kan bijdragen aan verandering. Door me aan te sluiten bij frisse initiatieven. Of door mezelf te onverzekeren.  

Dat laatste voelt als een heel fris initiatief. Vertrouwen op mezelf en op mijn medemens, wat er ook gebeurt. Met een klein beetje knikken in m'n knieën. Want ik vind het wel een beetje spannend allemaal.


Ik ontmoet Frank van Haaren in juni 2015 tijdens een bijeenkomst. Zijn persoon en zijn boek raken me en zijn een deel van het zetje dat ik een paar weken terug kreeg. Frank werkt als shiatsu-therapeut en beweegt speels en naïef wijs door het leven. In 2014 fietst hij zonder geld van Nederland naar Santiago. Aangewakkerd door zijn boosheid en verdriet bij het zien dat mensen die zorg het meest nodig hebben vaak nauwelijks zorg krijgen. En door een zin die hij leest, van iemand die de pelgrimsroute eerder had gelopen: "Wat zou het fijn zijn, als iedereen met elkaar zou omgaan zoals we met elkaar omgingen tijdens deze tocht." Frank wil terug naar de essentie van het mens zijn. Op zijn reis komt hij mijn ex-vriendin tegen, zichzelf en een hele hoop bijzondere ervaringen en ontmoetingen. Weer in Nederland vertaalt hij zijn inzichten in zijn handelen, onder andere met zijn Annie Fonds. Op ZonderGeldZorgen.nl lees je meer en kan je zijn boek bestellen of downloaden.

En dan is er nog alsikdebaaszouzijnvan.nl. De website die mijn goede vriend Rob van Drunen optuigde, samen met een boekje waarin hij 33 mensen aan het woord laat bij de vraag: "Wat zou je doen als je baas was van de zorg?" Er staan onwijs mooie, prikkelende en ook weinig opzienbarende bijdragen in. Ik vond het heel leuk om te lezen. In het voorwoord schrijft Ab Klink: "In deze mooie publicatie vind u antwoorden. Misschien zelfs: dé antwoorden."