Zes maanden vrij zonder geld—2: En tóch betalen

'Het is goed te geven wanneer ons wordt gevraagd,
maar beter nog is om te geven vanuit begrijpen.'
Kahlil Gibran—De Profeet

Het tweede thema dat opkomt tijdens mijn gesprek met Koen en Jonna.

'Als ik geen geld heb kan ik ook niet met geld betalen om ergens te mogen zijn. Maar dat betekent niet dat de drang om te betalen zomaar verdwijnt. In Schotland zie ik het op meerdere plekken gebeuren. Ik heb nauwelijks mijn jas uitgedaan of ik bied mezelf al aan. Ik val bijna over mezelf heen om tijdig te laten weten dat ik heus iets wil doen in ruil voor mijn verblijf. Een paar keer geef ik mensen Qigong les terwijl ik geen zin heb om mensen Qigong les te geven. Een paar keer zeg ik dat ik dit en dat en zus en zo wel voor mensen kan doen voordat ik weet of ze wel willen dat ik iets voor ze doe. Een paar keer gaan mensen maar iets voor me verzinnen: 'Als je zó graag iets wil doen...''

Het patroon verdwijnt niet uit mijn leven omdat ik even afscheid neem van geld. Leven zonder geld drukt het patroon eerst op m'n snufferd.

Eerst doen en dan zijn.

Ik verkoop mezelf om er te mogen zijn. En ik ben daar niet alleen in.

Ons leven staat bol van de meetbare transacties. Voor wat hoort wat. Als we niet meteen een tegenprestatie leveren zet ons hoofd een teller aan. En die teller houden we liever op nul. Als niet meteen dan via een belofte: 'De volgende keer betaal ik', 'Kan ik nog iets meenemen?', 'Kom je de volgende keer bij mij eten?', 'Zo, en nu is het mijn beurt om een biertje te halen', 'En wat kan ik voor jou doen?' Als we geen meetbaar tegengewicht in de schaal leggen staan we in de min.

Ik ben een ervaringsdeskundige en ik begrijp ons heel goed. De wereld presenteert ons continu met een rekening. Bijna alles heeft een prijskaartje. Bijna alles dat we vroeger voor elkaar deden—en bijna alles wat de natuur ons ooit gaf—heet tegenwoordig een 'dienst' of een 'product'. Voor niets gaat de zon op.

We vergeten hoe het is om in vrijheid te geven en te ontvangen.

En dat begint al in onze kindertijd. Cijfers, gedrag en sportprestaties hebben geen ruimte voor natuurlijke ontwikkeling. We leren onszelf niet liefhebben om wie we zijn. We worden niet getraind om te luisteren naar wat ons hart ons ingeeft. We worden afgericht om te werken voor de goedkeuring van anderen.

We vergeten hoe het is om in vrijheid te doen en te laten.

Ik die het zo graag uitdraag heb vaak genoeg de herinnering nodig: 'Het maakt niet uit wat je doet. Als je vanuit je hart beweegt ben je het grootste kado dat je de wereld kan geven.'

Één van mijn laatste haltes in Schotland is de Tangleha gemeenschap aan de oostkust. Ik ben er nog geen twee uur en ik vraag Jack: 'What time do you guys start work tomorrow morning?'
Jack voelt mijn onzekerheid perfect aan.
—'Mundo, you've been traveling all day. Have a rest tomorrow.'
'Thanks Jack. I think I needed that.'
—'No worries sunshine...'
Maar, euhm, de onzekerheid blijft... 
Ik probeer het bij Caspar: 
'What do you expect of me while I'm here?'
—'I don't expect anything. Everyone makes a contribution, always. By working, by taking the time to talk to someone, by making music or simply by sitting quietly in a corner. It's great if you get involved, but I'm not going to tell you with what or for how long.'

De uitnodiging is duidelijk: wees wie je bent. 
De uitnodiging in alle vrijheid aannemen... Poeh, da's oefenen.

Terug in Nederland zeg ik tegen Koen en Jonna: 'Ik vind het heerlijk om te geven en om mijn dankbaarheid te uiten. Maar ik ben aan het leren om te wachten tot mijn gift vanzelf, van binnenuit ontstaat. Of tot er een hulpvraag komt. Of tot ik zie waar ik écht kan en wil geven.'

Ik weet wat het verlangen is. Mijn zijn genoeg laten zijn en mezelf niet proberen af te kopen. In liefde ontvangen en niet in schuld. Iets terugdoen of doorgeven vanuit dankbaarheid en niet om een rekening te vereffenen. Geven vanuit een spontane impuls en niet omdat ik vind dat ik moet geven. Los van tijd of schaal vertrouwen in mijn natuurlijke beweging.

Nou, da's een mooie intentie vind ik.
Ik vertrouw op mijn natuurlijke beweging, talenten en gaven.


Het gesprek met Koen en Jonna gebeurt vlak na de start van ons laatste jaartrainingsweekend. Gaandeweg de trainingsdagen merk ik iets op. Ik ben hier anders. Ik zeg minder, doe minder en ben minder aan het werk dan eerdere keren. Na de afsluiting komt Eun-Joo naar me toe. Ze waardeerde mijn aanwezigheid zo deze keer. Terugkijkend op andere weekenden zegt ze: 'Je wil zo graag geven, maar het hoeft niet.'

Twee maanden later plaats ik een oproep op Facebook:
Gisteren is Rob bij mij in Haarlem. Ik pas hier op huis en hond van Gertjan, Estelle en baby Antonie. Rob wil 's middags koffie gaan drinken en dat wordt een biertje bij Native in de Breestraat. Vanaf het moment dat we zitten voel ik: wow, wat een bijzondere plek... We krijgen ons biertje in handgeblazen glazen en ik haal binnen water uit kannen waar munt, frambozen en citroen in zit. Native ziet er prachtig uit. Alles hier ademt liefde en aandacht. Ik feliciteer Mirjam en haar compagnon Maria en ga weer buiten zitten.
Er komt een ideetje op en ik ga het gewoon proberen. Ik loop weer naar binnen en vraag Mirjam en Maria of ik ze een dagje kan komen helpen in ruil voor een tas bioboodschappen. Ze reageren heel enthousiast, vragen zich af of het zinvol is en of ze me niet meer aandacht moeten geven dan dat ik hun ga helpen, en ze willen de vraag even laten bezinken.
's Avonds stuurt Maria een bericht. Zij en Mirjam willen heel graag een keer een ruilactie doen maar deze week hebben ze net iets teveel op hun bord. Ze gaan nadenken over andere opties en willen weten hoe lang ik nog in Haarlem ben.
Ik zou het hierbij kunnen laten. Gertjan, Estelle en Antonie hebben heel liefdevol een gevulde koelkast voor me achtergelaten. Als ik hard m'n best doe kan ik daarop teren totdat ze terugkomen. Maar dat voelt niet goed. Ik gun mezelf net iets meer groenten en het lijkt me veel leuker om ze thuis te laten komen bij een aangevulde voorraad dan bij een lege koelkast, ook al weet ik dat dat niet hoeft en het niet 'part of the deal' is.
Dus, hoe ga ik daar voor zorgen? Gisteravond komt er een leuk idee op. Vanochtend weet ik: ja. Want dit is waar het mij om te doen is: mezelf aanbieden met waar ik energie van krijg en mensen blij mee maak. Daarmee bijdragen en vertrouwen dat wat ik nodig heb er is. Ik doe het al, door schrijvend en filmend te delen over mijn experiment en over wat mij sterkt en inspireert om écht te leven. En ik krijg al veel terug, heel veel.
Maar ik kan niet de hele dag achter m'n computer en camera zitten. Ik wil ook met m'n handen bezig zijn en in persoon met mensen werken en zijn. Persoonlijk contact maken en uitwisselen laadt me op en geeft me inspiratie.
Ik zou een dag vakken kunnen gaan vullen bij Ekoplaza. Maar dan voeg ik niet echt iets toe en maak ik mezelf noch de mensen bij Ekoplaza heel erg blij. Nou ja, misschien wel, dat kan ik van tevoren niet weten. Dus laat ik het hierbij houden: ik voel er geen levendigheid bij. Ik heb er een 'ik moet m'n broek ophouden en werken kreng' gevoel bij.
De afgelopen maanden heb ik af en toe geschilderd en geklust voor een tas boodschappen, bij Helene en Marinde en bij Rob, Yenny en Teun. Het was een feest. Vooral omdat we—naast samen leuk werken—elkaar ontmoetten en inspireerden. Het voelde niet als werken maar als thuiskomen. Maar wat als ik mezelf ook hierin aanbiedt met wat er nu in mij leeft?
Dus hier komt 'ie :-).
Kan ik jou de komende dagen (zaterdag, maandag en dinsdag staan nog bij me open) voor een tas bioboodschappen blij maken met één van de volgende dingen?
—Een driegangen vijfsterren diner voor maximaal vier mensen, uit handen van culinair wonder Mundeau Resinque, in een karakteristieke Haarlemse woonkamer en/of binnentuin die voor de gelegenheid wordt omgetoverd tot huiskamerrestaurant? Als je mij voor pakweg €25 p.p. boodschappen wil sponsoren heb ik meer dan genoeg om jullie te verwennen en mijn voorraad aan te vullen. Er zijn genoeg mensen op Facebook die weten dat ik heel lekker kan koken. En ik weet dat ik het heerlijk vind om te koken.
—Een heisessie in de Kennemerduinen voor maximaal één persoon, met aandacht voor een werk- en/of levensvraag waar je graag helderheid over en bezieling in wil hebben. In januari was dit mijn gift aan Michele en kon ik dankzij haar en Chris mijn inlovewith.earth kaartjes laten drukken. Michele en ik hadden een fantastische ochtend samen. Zij wil je denk wel een referentie geven en er zijn meer mensen die ik op deze manier heb verder geholpen (of zij mij, want het voelt toch nooit als werk, écht luisteren en zijn met iemand :-)).
—Een Qigong les (in de Kennemerduinen) voor maximaal ikweetniethoeveel personen. Ik heb het lesgeven even losgelaten, maar laatst bij Frank ging het weer stromen en hadden we een hele fijne sessie samen. Dus ook hier voel ik levendigheid bij. Het lijkt me leuk om de les zo in te richten dat we fysiek werken met waar jij /jullie in je leven op dit moment ontspanning in kan gebruiken, en jij helemaal thuis in jezelf verder kan.
Ik ben benieuwd—ook naar andere ideeën!
Mooie dag, veel liefs! En Rob, dank voor een onwijs mooie dag gisteren!

Ik krijg warme en bemoedigende reacties. Frank wil graag een Qigong les. 'Maar dat eten en die heisessie is ook wel een heel goed idee. Is een combinatie ook mogelijk?' Mooier kan ik het niet bedenken: ik mag een middag en avond met Frank doorbrengen—en drie van mijn favoriete bezigheden!

Er komt meer. Natascha schrijft: 'Hi Mundo, wil wel een heisessie met jou in ruil voor boodschappen'. Mijn vingers gaan bijna automatisch naar het toetsenbord om te typen dat ik inmiddels voldaan ben. Maar ho, wat gebeurt hier nu? Ga ik nee zeggen omdat ik geen tas met boodschappen meer nodig heb?

Meteen een leuke test. Doe ik dit omdat ik het wíl, of omdat ik er wat voor terugkrijg? Ik voel weer wat ik eerder voelde terwijl ik de oproep schreef. Mijn aanbod voelt zinnig. Zinnig in de zin van zinvol en 'ik heb er zin in!' Ik schrijf Natascha terug: 'Ik weet niet of ik nog een tas met boodschappen nodig heb, maar dat betekent niet dat we geen heisessie meer kunnen doen :-). Ik bel je!'

Niet iedereen is even gecharmeerd van mijn actie. Petra schrijft: 'Ik ben zo benieuwd wanneer je de stap maakt naar geven, ontvangen en zijn ipv ruilen en doen! Dan kom je in overvloed terecht, dat is zo fijn om in te zijn! Dat gun ik je van harte want je hoeft helemaal niets te doen, dat jij er bent op deze wereld is meer dan genoeg!'

Mijn deur slaat dicht. Ik voel mezelf verharden. Wie denkt ze wel niet dat ze... OK, rustig, wachten. Nigel belt aan. Ik ga wandelen met Nigel. 

Deze middag voel ik achtereenvolgens verharding, onzekerheid, ik voel me niet gezien en verdedigingsdrang. Tijdens een biertje deel ik met Nigel wat Petra's woorden met me doen. Hij stelt de perfecte vraag: 'Hoe had het voor jou gevoeld als je alleen om een tas met boodschappen had gevraagd?'

Ik voel weer licht.

Die avond schrijf ik Petra openlijk terug wat haar bericht met me heeft gedaan en waar ik op uitkom:

'...ik heb gedaan wat voor mij goed voelt en dat voel ik nog sterker. En wat voelt dat goed!
Dus dankjewel. Ik ben blij dat je me zo hebt geraakt. Ik weet niet of het je bedoeling was, maar je woorden hebben me door een stukje onzekerheid geholpen. Ik voel me nog dichter bij en gesterkt in het besef dat het voor mij uiteindelijk maar om één ding gaat: dat het van binnen goed en kloppend voelt.'

Ik schrijf ook dat ik weinig openheid en veel aannames ervaar in haar bericht. Petra komt snel met een wederreactie, waarin onder andere:

'... Ooh man, er zit zoveel meer in jou dan alleen maar doen wat goed voelt. Ik zie dat jij een pionier kan zijn(in essentie bent), een paden-baner, een leider. daarvoor is wel nodig dat je echt met je ballen op het hakblok gaat. Dat je die verdomde patronen die in de samenleving zitten keihard doorbreekt (mag met zachtheid). Dat je stopt met ruilen en gewoon helemaal bent. Dat je stopt met doen en gewoon gaat staan: hier ben ik. Dit is alles wat ik heb en ben, ik.  (Dus niet ik en chiqong, ik en mijn handige handen, ik en mijn camera, ik en mijn kaartjes). Nee gewoon: ik ben hier en dat is alles.'

In mezelf hoor ik: 'Dit is van haar en niet van mij.' Ik ben lekker overtuigd.  Ik voel een drang om iets in mijn trend terug te schrijven. Maar vriend en leermeester Tom heeft me geleerd: voelt het stil? Voelt het rustig? Nee. Hoe voelt het? Gespannen, reactief, luidruchtig. OK, helder. Wat gaan we doen? Wachten.

Genoeg gereactiefd. Ik wacht. M'n hoofd niet. Die blijft brieven opstellen en vind vooral dat ik heel erg gelijk heb. 'Dit is niet mijn manier van communiceren', 'Volgens mij weet je al zo goed hoe het zit; ik denk dat een gesprek met mij daar niets aan kan toevoegen', 'Ik geloof niet dat je mensen écht kan bereiken door ze zo te benaderen' et cetera enzovoorts.

Maar wacht even. 
Nog héél even. 

Kan ik niet, door de woorden heen, voorbij mijn reactieve neiging, los van mijn ideeën over Petra's aannames en overtuigingsdrang, los van wat ze mij misschien wil vertellen, voelen waar haar woorden me op wijzen?

Meteen weet ik: ja. Want ik kan het voelen. 

M'n hoofd probeert het nog één keer: 'Ja, die plek ben je al aan het onderzoeken. Dus je weet het al, dus.' Maar ik weet het niet al dus.

Ik word rustiger, benieuwd. Een paar dagen later loop ik door een park en wordt het gevoel visueel. Ik zie een blauwe silhouet. Ik kan het niet afzien aan de beweging maar de figuur wil iets verkopen. De verkopende beweging stopt. De figuur staat stil, is gestopt met iets aan zichzelf toe te voegen. De tierlantijnen zijn weg, de figuur begint te stralen. 

Een witblauw licht. Ik voel enorm veel energie en een diepe rust. Zijnskracht.

Ik kan nauwelijks omschrijven wat ik er bij voel. Mogelijkheid, rust, enthousiasme, creatie, liefde. Een eeuwige bron. Alleen maar positieve energie. De wereld maakt iets onvoorstelbaars mee.

Weken later, terwijl ik dit stuk schrijf, komt het woord roeping op.

In ware vrijheid leven is doen wat door elke cel in ons lijf gedaan wil worden. Durven stilzitten als de beweging uitblijft, durven wachten op de klik, durven bewegen wanneer de beweging zich aandient, is ruimte geven aan een kracht die geen tijd of gewicht kent. We hoeven er niets voor te 'doen': ze roept vanzelf.

Roeping associeerde ik lang met gestuiter. Als ik stuiter van energie dan klopt het. Inmiddels weet ik dat stuiteren komt en gaat. Prima, heerlijk als het er is, lekker dansen. Maar elk feestje heeft een einde. Roeping voelt meer als een onderstroom. Dan weer stil en kabbelend, dan weer dromerig en abstract, dan weer stevig en concreet. Op elk moment en bij elke persoon een andere verschijning en intensiteit; altijd vanuit dezelfde bron.

Groot en klein, doen en laten, geven en ontvangen, als we vanuit de bron bewegen zijn we het grootste kado dat we de wereld kunnen geven.

En ik kan altijd verdiepen. Dus Petra: dankjewel.


Ik schrijf je vanuit een hangmat bij Millo in Portugal. Ik ben hier om het gebied en de mensen en de natuur te ontdekken en te ervaren, om mee te werken, te kijken of dit het gebied wordt voor het Centre of the Earth project—en om te schrijven. 

Voordat Millo en ik mijn komst beklonken vroeg ik hem: 'Ik wil graag halve dagen op de boerderij werken en ruimte om te schrijven—hoe is dat voor jou?'
—'Klinkt goed. Wil je daar nog afspraken over maken?'
'Nee, behalve dat we open met elkaar blijven communiceren.'
—'Deal.'

Millo's boerderij is prachtig en stil. Millo is een kanjer. Zijn Earth Neighbours earth-neighbours.com initiatief spreekt me enorm aan. Ik vind het heerlijk en inspirerend om met m'n handen en met de aarde bezig te zijn, m'n hoofd leeg te laten lopen en ruimte te voelen voor wat geschreven wil worden.

En ik weet, het heeft altijd gemogen en het mag altijd: in elke situatie, onder elke omstandigheid, gehoor geven aan onze roeping.

'Ordinary love is a demand. The real love is a sharing. Real love knows nothing of demand; it knows the joy of giving.'
Osho—Love, Freedom, Aloneness

Ik ga lekker door met oefenen.

Veel liefs, gegeven.